Najwyższa jakość leczenia z szacunku dla pacjenta
  • Pracownia Diagnostyki Molekularnej

Kierownik dr hab. n. med. Janusz Stańczak

tel. (22) 33 55 262

e-mail jstanczak@zakazny.pl

  • Laboratorium Immunologii
    tel.: (22) 33 55 278
  • Laboratorium Mikrobiologii
    tel.: (22) 33 55 217
    Dni robocze godz.8:00 – 19:00

    Soboty i Dni Świąteczne godz.8:00 – 15:35

    Badania płatne od pacjentów przyjmowane są w godz.10:00 – 14:00

Struktura

Pracownia Diagnostyki Molekularnej (PDM) zawiera trzy działy: Mikrobiologii Klinicznej, Immunologii oraz Diagnostyki Molekularnej. Zlokalizowana jest w oddzielnym budynku, co bardzo ułatwia organizację i zwiększa bezpieczeństwo pracy. Posiada unikatowe w skali kraju kliniczne laboratorium o podwyższonym standardzie bezpieczeństwa (BSL2+), w którym diagnozowane są próbki z materiałem wysoko zakaźnym.

Pracownia jest wpisana na listę KIDL z numerem 0067.

  1. Pracownicy

Kierownikiem PDM jest dr hab. n. med. Janusz J. Stańczak, specjalista II0 w mikrobiologii klinicznej, wirusolog/genetyk molekularny. Zespół to 4 specjalistów mikrobiologii klinicznej, 4 diagnostów specjalizujących się w mikrobiologii, genetyce wirusów i diagnostyce molekularnej, 3 starszych techników analityki medycznej z wykształceniem pomaturalnym, dwie osoby personelu pomocniczego oraz rejestratorka medyczna.

Wszyscy pracownicy personelu średniego i wyższego są doskonale wyszkoleni, uczestniczą w sympozjach, kursach i treningach zagranicznych. Ich wiedza i umiejętności są potwierdzane certyfikatami personalnymi; stale podwyższają kwalifikacje.

Kierownik PDM działa w komitetach organizacyjnych lub naukowych zjazdów międzynarodowych, jest recenzentem doniesień zjazdowych i publikacji, też ekspertem w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji, weryfikującym m. in. testy molekularne dopuszczane na rynek Unii Europejskiej.

Większość asystentów jest członkami polskich i zagranicznych towarzystw naukowych, m. in. Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka, Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS, European AIDS Clinical Society, European Society for Translational Antiviral Research (tu J.J. Stańczak był przez dwie kadencje członkiem Zarządu).

  1. Wyposażenie

Wyposażenie PDM stanowi sprzęt najnowszych generacji, w tym 2 sekwenatory, 3 platformy do PCR czasu rzeczywistego, 2 systemy automatycznej izolacji, amplifikacji i detekcji kwasów nukleinowych, automatyczne systemy diagnostyki mikrobiologicznej. Nowe technologie oraz kolejne generacje systemów diagnostycznych są sukcesywnie wdrażane na potrzeby rutynowej diagnostyki i prac badawczych.

Sprzęt jest regularnie testowany, kalibrowany i serwisowany zgodnie z wymogami producenta oraz GLP; każdy aparat ma księgę pracy.

  1. Działalność diagnostyczna

Dział Mikrobiologii Klinicznej wykonuje diagnostykę molekularną zakażeń wirusami zapaleń wątroby (HBV i HCV), bakteryjnych, w tym bakterii rosnących w warunkach beztlenowych, oraz grzybiczych. Specjalizuje się w diagnostyce zakażeń układu pokarmowego – zakażeniach wywoływanych przez Salmonella sp., Shigella sp., Adeno- Rota- Noro-wirusy, identyfikacji patogenów alarmowych oraz wykrywaniu mechanizmów oporności drobnoustrojów na leki.

Systemem GeneExpert PCR diagnozujemy zakażenia Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae i Clostridium difficile (w tym hiperwirulentnym szczepem NAP1) –badania te są wykonywane w ciągu 1-2 godzin.

Większość wyposażenia jest zautomatyzowana i skomputeryzowana, w tym aparatura do posiewów płynów ustrojowych (krew, płyn mózgowo-rdzeniowy) oraz system identyfikacji bakterii i ich wrażliwości na leki.

Najwyższa jakość diagnostyki mikrobiologicznej jest od wielu lat potwierdzana certyfikatami krajowego CBJwDM w systemie POLMICRO.

Zespół Immunologii wykonuje rutynowe badania diagnostyczne oraz badania naukowe z zastosowaniem cystometrii przepływowej. Główne kierunki to ocena sprawności układu odpornościowego oraz wpływ zakażeń na wydolność układu immunologicznego. Oceniany jest pełny profil immunologiczny pacjenta (CD3/CD4/CD8/CD16+56/CD19) lub wybrane parametry, przede wszystkim liczba limfocytów T CD4 i proporcje do T CD8 u pacjentów zakażonych HIV.

Dział Diagnostyki Molekularnej wprowadza i stosuje najnowsze systemy i techniki diagnostyki genetycznej. Zakres diagnozowanych zakażeń wirusowych obejmuje wirusy hepatotropowe: HBV – ocena wiremii, identyfikacja genotypów, mutantów lekoopornych i ucieczkowych; HCV – wielkość wiremii, genotypy; wirus HIV – jako jedyny ośrodek  wykonujemy pełną diagnostykę, włącznie z namnażaniem wirusa w hodowlach komórkowych, identyfikacją mutantów opornych na leki, subtypów i wariantów tropicznych. Diagnozujemy również zakażenia wirusami HPV, CMV, EBV, HSV1/2 oraz grypy. Wprowadzamy systemy zwielokrotnionego PCR (multiplex PCR), umożliwiającego jednoczesną identyfikację kilku patogenów, do diagnostyki zakażeń układowych.

Stosowane technologie obejmują warianty metody PCR (RT, PCR czasu rzeczywistego, multiplex PCR), techniki hybrydyzacji, analizy sekwencyjnej oraz analizy filogenetycznej kwasów nukleinowych, itp.

Jakość stosowanych procedur jest corocznie certyfikowana w programach krajowych (POLMICRO) oraz międzynarodowych (QCMD), uzyskujemy oceny bardzo dobre. Wysokie standardy wykonywanych badań zapewniane są też przez ciągłe stosowanie  wewnątrzlaboratoryjnego systemu kontroli jakości. Jakość pracy PDM jest również regularnie monitorowana przez audytorów międzynarodowych badań klinicznych – potwierdzają oni zgodność organizacji i działań z zasadami GLP.

Od kilku lat współpracujemy z właściwymi jednostkami Wojska Polskiego w szkoleniach, usprawnianiu diagnostyki wybranych patogenów oraz opieki nad pacjentami.

  1. Działalność naukowa

Pracownicy PDM uczestniczą w licznych międzynarodowych badaniach klinicznych, testujących nowe leki, ich połączenia oraz szczepionki, a PDM pełni rolę laboratorium centralnego lub regionalnego. W pracach diagnostyczno-naukowych było pierwszym polskim ośrodkiem oznaczającym i śledzącym zmiany oporności HIV na leki (programy Illumination, SPREAD, WATCH, EuroSida, START, CATCH) oraz monitorującym zmiany we wzorcu subtypów (wariantów genetycznych) HIV w populacji pacjentów polskich. Uczestniczymy w międzynarodowych badaniach mechanizmów i częstości występowania wariantów genetycznych HBV opornych na leki (program CAPRE), także w europejskich analizach zagrożeń epidemiologicznych związanych z selekcją mutantów ucieczkowych HBV. Współtworzymy wirusologiczną bazę danych HepCare, umożliwiającą analizę przyczyn niepowodzeń leczenia antywirusowego pacjentów z WZW typu C.

Nasze własne zainteresowania naukowe to m. in.:

  • Ocena wpływu poszczególnych klas leków ARV na apoptozę leukocytów,
  • śledzenie zmian we wzorcu typów genetycznych HCV, HBV, HPV,
  • monitorowanie oporności HBV na leki przeciwwirusowe, ocena częstości selekcji i zdolności do utrzymania zmian w genomie wirusowym podczas leczenia,
  • identyfikacja mutacji obniżających wrażliwość HIV na leki antyretrowirusowe,
  • częstość występowania mutantów HIV z opornością transmitowaną (TDR),
  • ocena tropizmu HIV (zdolności wykorzystywania koreceptora CXCR4 lub CCR5 do inwazji komórki gospodarza),
  • śledzenie zmian we wzorcu subtypów HIV-1 – wykryliśmy m. in. intensywną introdukcję nowych subtypów do populacji polskiej, głównie subtyp A1FSU, charakterystyczny dla pacjentów z byłych republik sowieckich,
  • identyfikacja genetycznych podstaw długoletniej oporności na zakażenie HIV (tzw. fenomen non-progressors),

Wyniki tych prac są regularnie publikowane oraz przedstawiane na zjazdach naukowych.

Pracownicy PDM są autorami lub współautorami ponad 30 publikacji oryginalnych lub przeglądowych, ponad 50 prezentacji ustnych i plakatowych na zjazdach międzynarodowych; 7 rozdziałów w książkach i podręcznikach akademickich oraz ok. 300 haseł w Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN. Są współautorami corocznie modyfikowanych „Zaleceń PTN AIDS”, dotyczących zasad opieki nad osobami zakażonymi HIV.

  1. Szkolenia i praktyki

Zespół PDM przekazuje najnowszą wiedzę z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej i molekularnej poprzez staże, praktyki i wykłady. Organizujemy i prowadzimy kursy (pod auspicjami Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego) i staże dla lekarzy specjalizujących się w dziedzinie chorób zakaźnych. Prowadzimy wspierane przez UE szkolenia diagnostów z krajów Centralnej i Wschodniej Europy. Uczestniczymy w szkoleniu studentów wydziałów analityki medycznej, biologii oraz biotechnologii.