NAJWYŻSZA JAKOŚĆ LECZENIA Z SZACUNKU DLA PACJENTA

Historia

Historia Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego

 

16 października 1881 roku Rada Miasta Warszawy dla ochrony ludności przed szerzącymi się w tym czasie epidemiami ostrych chorób zakaźnych, powzięła uchwałę o budowie odrębnego szpitala dla chorych zakaźnie. W tym celu Zarząd Miasta, przeznaczył jednorazowo 14 500 rubli na czynsz dzierżawy i utrzymanie pięćdziesięciołóżkowego szpitala, czynnego w okresie trzech miesięcy zimowych[1].

W ramach realizacji uchwały Zarząd Miejski wydzierżawił od Hermana Goldenringa na 12 lat posesję na Woli tzw. Ogród Ohma,  gdzie pierwotnie mieścił się ogród rozrywkowy „Prado”, a później, w jednym z nieistniejącym już pawilonów, mieściła się fabryka obić papierowych Józefa Franciszka.

W kontrakcie przewidziano, że w okresie dzierżawy Rada Miasta przebuduje na swój koszt  istniejące baraki drewniane i wybuduje nowe, konieczne dla szpitala budynki, które w wypadku nieprzedłużenia umowy przejdą bez odszkodowania na własność właściciela działki. Czynsz rocznej dzierżawy ustalono na 4 000 rubli. Wybrany teren odpowiadał warunkom izolacji chorych zakaźnie. W cienistym ogrodzie płynął strumień, co zapewniało bieżącą wodę, a budynki, bardzo zniszczone rozkładem wewnętrznym odpowiadały potrzebom szpitala.

W okresie od 20.09-31.12.1882 r. wyremontowano istniejące baraki i wybudowano  nowe budynki izby przyjęć, kuchni, pralni, dezynfekcji, salę operacyjną i kostnicę, budynki stajni, wozowni oraz mieszkanie dla lekarza, sióstr miłosierdzia i służby. Ogólny koszt budowy szpitala wynosił 21 351 rubli, przy czym roboty budowlane wynosiły 16 820 rubli, a wyposażenie szpitala 4 530 rubli. W dniu 31.12.1882 r. budowa szpitala była całkowicie zakończona, a sale chorych i pomieszczenia pomocnicze zostały wyposażone w potrzebny sprzęt. Plan stanowisk nowego szpitala obejmował stanowiska i pozycje wydatków zamieszczone w wykresie 1.

W roku 1885 szpital przemianowany został na szpital zapasowy, czynny jedynie w okresie epidemii. W roku 1894 r. Zarząd Miejski dzierżawioną działkę zakupił na własność, a szpital zakwalifikował do pracy w ciągu całego roku. Sześć lat później, w roku 1900 r., Zarząd Miejski nadał szpitalowi nazwę Szpital Zakaźny Miejski Św. Stanisława[2]. W 1905 r. w skład Szpitala Zakaźnego wchodziło 15 budynków stałych i 2 przenośne baraki. W przybudówce mieszkał miejscowy felczer i sanitariusz karetki szpitalnej.

Budynki były skanalizowane i posiadały wodociągi. Oświetlenie było gazowe, ogrzewanie piecami węglowymi. Budynki łóżkowe oznaczone numerami 1-5 były murowane, parterowe. Łóżka wyposażone były w sienniki napełnione słomą (świeża dla każdego chorego) oraz trudne do dezynfekcji kołdry. Personel składał się z 8 lekarzy, 4 felczerów, 5 pielęgniarek, 6 posługaczy, 12 posługaczek i 3 urzędników. Do przewozu chorych zakaźnie szpital posiadał konną karetkę sanitarną i dwa konie.

W 1920 r. na terenie Szpitala znajdowały się cztery pawilony parterowe (72 łóżka), duży pawilon z czterema oddziałami (298 łóżek) i drewniany barak (45 łóżek), co łącznie stanowiło 415 łóżek. Od ulicy Wolskiej przy głównym wejściu, znajdował się dom administracyjny, a naprzeciw niego budynek z izbą przyjęć, apteką, kuchnią, kaplicą i mieszkaniem sióstr zakonnych. Nieco głębiej, od ulicy, znajdowała się niedawno wybudowana pralnia parowa i mieszkanie służby, kaplica przedpogrzebowa, laboratorium, sale sekcyjne i kostnica. W sąsiedztwie znajdowały się szopy, składy, wozownia i czasowa kotłownia. Prymitywne warunki lokalowe, niedostateczna ilość łóżek i brak kredytów na budowę szpitala zmuszają Zarząd Miejski do dalszej rozbudowy i unowocześnienia szpitala przy Wolskiej.

W roku 1929 zakończono budowę pierwszej części programu, a druga część nie doczekała się realizacji. Dnia 21.08.1925 r. uchwałą nr 2766 Magistrat m.st. Warszawy zatwierdził program przebudowy i rozbudowy Szpitala Zakaźnego. Program przewidywał zburzenie drewnianego pawilonu róży (45 łóżek), wybudowanie pawilonu centralnego (212 łóżek), wybudowanie nowej kuchni centralnej oraz wybudowanie kotłowni wysokiego ciśnienia.

W dalszym etapie program przewidywał budowę pralni, szwalni, pracowni anatomopatologicznej, oddziału chorych I oraz przebudowę kaplicy. Obok pięknego pawilonu chorych stanęła wyjątkowo dobrze rozplanowana kuchnia, która dziś jeszcze może być wzorem rozwiązania funkcjonalnego. Po tej rozbudowie Miejski Szpital Zakaźny miał 584 łóżka w dwóch wielopiętrowych i czterech parterowych pawilonach oraz pełne nowoczesne zaplecze diagnostyczne i gospodarcze. Podniósł się poziom opieki nad chorymi i polepszyły się warunki opieki nad chorymi i warunki pracy.

W latach 1930-1931 lekarzem naczelnym Szpitala Zakaźnego był dr med. Konrad Orzechowski. Przed przejściem doktora Orzechowskiego na stanowisko Dyrektora Wydziału Szpitalnictwa, Zarząd Miejski mianował w 1931 roku dyrektorem Ignacego Romana Szpikowskiego. Szpital w tym okresie posiadał 16 oddziałów rozmieszczonych w 4 budynkach parterowych mających 60 łóżek, jednym budynku trójkondygnacyjnym centralnym (240 łóżek). Razem liczył 600 łóżek, w tym 586 łóżek III klasy, 10 łóżek II klasy oraz 4 łóżka I klasy. Zaplecze diagnostyczne i gospodarcze stanowiły: pracownia chemiczno-bakteriologiczna, podręczne pracownie chemiczno-bakteriologiczne w oddziałach, pracownia rentgenologiczna, sala operacyjna, apteka centralna, oddział dezynfekcyjny, łazienki w oddziałach, kostnica, sala sekcyjna, biblioteka naukowa, kotłownia centralna, kuchnia parowa, pralnia parowa, chłodnia z wytwórnią lodu, skład żywności, skład bielizny, garaż, waga wozowa, kąpielisko dla personelu, centrala telefoniczna, kancelaria administracyjna, kaplica przedpogrzebowa, kaplica dla personelu oraz mieszkania sióstr miłosierdzia i personelu.

Narastające potrzeby lecznictwa zakaźnego spowodowały stopniowo rozbudowę szpitala od 50 łóżek z 1882 r. do 600 w roku 1939, a po zburzeniu w 1944 r. od 300 w roku 1948 do 500 łóżek w roku 1952.

W dniu wybuchu Powstania Szpital stał się miejscem schronienia około 600 mieszkańców, których część personel szpitala przetransportował poza obręb Warszawy w licznych wyprawach po żywność i zaopatrzenie w leki. Szpital zorganizował również punkty pomocy dla ewakuowanej ludności, wydając gorącą kawę i żywność. Punkty te po kilku dniach działalności zostały przez Niemców zlikwidowane.  Po upadku Powstania na Pradze w trosce o zgrupowaną tam młodzież, wykorzystali obawę okupanta przed chorobami zakaźnymi i uzyskano zgodę na urządzenie szpitala zakaźnego przy ul. Siennickiej 15, w którym pracownikami i „chorymi” byli powstańcy i zagrożona wysiedleniem ludność.

Po częściowej odbudowie, w lipcu 1948 r. Szpital Zakaźny przy Wolskiej ponownie ożył, uruchamiając 300 łóżek, jednocześnie zwalniając budynek przy ul. Siennickiej. Zgodnie z złożeniami czasowego uruchomienia szpitala, odbudowano jedynie pawilon centralny tzw. obserwacyjny oraz zaplecze diagnostyczno-gospodarcze.

W 1950 roku zapadła decyzja odbudowy trzypiętrowego „pawilonu szkarlatyny” z dostosowaniem jego wnętrza do nowych wymogów zamkniętego lecznictwa zakaźnego. W czasie odbudowy tego pawilonu, odnaleziono przypadkowo magazyn 12 ton trotylu. Zaalarmowane władze wojskowe nie kryły niebezpieczeństwa zniesienia z powierzchni ziemi zabudowań szpitala i okolicznych domów, nie wyraziły jednak zgody na ewakuację przepełnionego chorymi szpitala. Po dwóch tygodniach życie wróciło od normy, przy czym tylko nieliczni pracownicy znali wagę niebezpieczeństwa. W odbudowanym drugim pawilonie umieszczono 251 łóżek w pokojach jedno-, dwu- i sześciołóżkowych, ze śluzami i węzłami sanitarnymi. Urządzono oddział chirurgiczny, pracownie analityczne i aptekę. Dwa piętra oddano do użytku Akademii Medycznej, tworząc tam dwa oddziały.

W styczniu 1955 r. utworzona została II Klinika przeznaczona dla małych dzieci, w nowocześnie rozwiniętym oddziale kierowanym przez prof. Dr med. Jana Bogdanowicza. Dla potrzeb studentów i szkolących się lekarzy oddano pomieszczenia na szatnie i poczekalnie. W trosce o chorego zaangażowano doświadczonych konsultantów, specjalistów neurologii, laryngologii, chorób skóry, wprowadzono nowe leki, a na miarę posiadanych środków i możliwości, rozszerzono zaplecze diagnostyczno-gospodarcze i podnoszono poziom sanitarny Szpitala. Względnie dobre warunki lokalowe umożliwiały szpitalowi niesienie wszechstronnej pomocy zakaźnie chorym Warszawy i województwa oraz pozwalały włączyć się do walki z epidemiami wszystkich chorób zakaźnych. Wygodne pokoje chorych, duża możliwość izolacji w boksach melcerowskich, stosunkowo bogaty sprzęt pomocniczy oraz powszechna i wyjątkowo wysoka troska o chorych, uwypuklały  specjalistyczną pozycję szpitala.

W dniu 13.12.1962 r. Miejski Szpital Zakaźny posiadał 500 łóżek w ośmiu oddziałach miejskich i oddziałach klinicznych. Tego dnia odbyły się uroczystości z okazji osiemdziesięciolecia istnienia i pracy Szpitala Zakaźnego w Warszawie. Z okazji jubileuszu Wojewódzki Szpital Zakaźny otrzymał 120 tys. zł na nagrody dla pracowników od Społecznej Rady Narodowej. Odsłonięto również Kamień Pamiątkowy.

W 1982 r. WSZ obchodził stulecie istnienia. Najczęściej leczonymi jednostkami chorobowymi w tym okresie była żółtaczka zakaźna, zapalenie opon mózgowych, zatrucia pokarmowe, mononukleoza. Szpital zawsze miał zatrudnionych dobrych lekarzy, z wieloletnim stażem i stale dba o zachowanie ciągłości tej tradycji.

 

 

Opracował EP